Verslag

Verslag Stadsgesprek Eenzaam Amsterdam

Deel dit bericht
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+

Jan Hoek heet de aanwezigen welkom bij dit laatste Stadsgesprek van het jaar, dit jaar in de prachtige Oosterparkkerk. Het gaat goed met Amsterdam, maar niet iedereen kan hieraan meedoen. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat dit zoveel mogelijk wel gebeurt? Die vraag stellen we iedere maand voor een ander thema. De input die daaruit komt nemen we mee naar het lijsttrekkersdebat voor de gemeenteraadsverkiezingen.

Tijdens dit gesprek gaat het over eenzaamheid. Wat is het? Hoe groot is dit probleem en wat zijn de aanbevelingen aan de lijsttrekkers rondom dit thema?

Het Stadsgesprek wordt afgetrapt door Ed Theunen, directeur van Hulplijn Amsterdam en voorzitter van Coalitie Erbij Amsterdam. Theunen vertelt over zijn eigen leven: hij gaat binnenkort een week alleen naar Gran Canaria op vakantie. Wanneer hij daarover vertelt, dan voelt hij de neiging om erbij te vertellen dat-ie wel genoeg vrienden heeft. Hij wil niet de indruk wekken eenzaam te zijn. Terwijl zijn vakantie-keuze juist heel bewust is: een week zonder input en met zon.

Aan de hand van dit voorbeeld illustreert Theunen de maatschappelijke omgang met het begrip eenzaamheid:

  • Is van ons allemaal
  • Het is alomtegenwoordig
  • Raakt ook gevoelens van schaamte
  • Wordt gekoppeld aan onvermogen en onbekwaamheid

Eenzaamheid is het subjectief ervaren van een onplezierig gemis aan bepaalde sociale relaties.

Theunen wil het vandaag niet hebben over exacte definities of hoeveel mensen eenzaam zijn. Dat valt prima na te lezen op de websites van de gemeente en de GG&GD. We weten allemaal dat het erg is en dat het veel is. De boodschap die Theunen wil meegeven is dat eenzaamheid alleen te doorgronden is wanneer we bij onszelf te raden gaan. We zijn allemaal wel eens eenzaam, wat doet dat met ons? In het verlengde daarvan: eenzaamheid is een venijnig taboe, misschien juist wel omdat het zo dicht bij onszelf komt. Dat brengt met zich mee dat we niet te snel in het vinden van oplossingen moeten schieten, noch in gedachten of oordelen over iemand die eenzaam is. Eenzaamheid heeft vele gezichten, en meestal is het niet af te lezen van die gezichten. Bewustwording daarvan is het belangrijkste, hoe eerder, hoe beter. Eenzaamheid valt vooral te bestrijden door oprechte aandacht voor elkaar te hebben, door te investeren in het maken van werkelijk contact.

Na dit indrukwekkende, persoonlijke verhaalt vraagt Jan zich af: Waarom is het een taboe?
Theunen antwoordt: Als ik bij mezelf te raden ga, dan is dat omdat ik het als een zwakte ervaar, onvermogen.

Wat doet het met mensen?
Het kan ontzettend veel met mensen doen. Het is zo breed en allesomvattend dat eenzaamheid ons allen treft. Wij concentreren ons bij de Hulplijn Amsterdam op mensen die in een problematische situatie zitten. Dat heeft consequenties voor hun dagelijks functioneren en geestelijk welbevinden.

Ik ga graag alleen op vakantie, maar niet als ik moet eten. Ben ik dan eenzaam?
Dat is net hoe je dat zelf ziet. Ik weet nu al dat tijdens het eten ik me eenzaam ga voelen. Dat is dan niet problematisch, maar wel een echt gevoel.

De volgende gast is Aude Lodder, van Vriendenkringen.

Jan: Wat zijn Vriendenkringen?
Aude: Vriendenkringen is een project waarbij we bijeenkomsten organiseren voor mensen met een beperking die zich eenzaam voelen. Er komen zo’n 10 tot 15 mensen per bijeenkomst. Het gaat dan om mensen met een licht verstandelijke beperking, autisme, niet-aangeboren hersenletsel of psychische problematiek. We proberen hen in gesprek te laten gaan en te koppelen om ook na een Vriendenkring met elkaar op te trekken. We maken het gezellig met kleine zitgroepjes. Soms vallen er stiltes, maar dat is ook niet erg.

Doordat we veel verschillende mensen aantrekken, mengt het soms beter dan anders.
Mensen kiezen zelf met wie ze willen praten, wie ze leuk vinden. Het doel is ook om die contacten uit te bouwen na de bijeenkomst. Er komen ook grappige combinaties: iemand met Asperger met een IQ van 150 kiest voor iemand met een LVB, want die geeft ontspanning, dat is wat minder moeilijk. We dachten we mensen met verschillende beperkingen uit elkaar moesten houden, maar dat moet juist niet. Je ziet ook dat mensen opgenomen worden in een groep.

We kennen iedereen bij naam, voeren ook een kennismakingsgesprek van tevoren.
Ons rol is om het gesprek gaande te houden. Als het gesprek eenmaal gaat, dan proberen we ook wat meer afstand te houden. Je moet geen begeleider worden.

Is eenzaamheid onvermogen?
Dat durf ik niet te zeggen. Deels wel, het wordt versterkt door bepaalde beperkingen. Je weet niet wat voor vragen je moet stellen, want je kunt je niet inleven in anderen.

Speelt geld een rol bij eenzaamheid?
Absoluut. Soms is het moeilijk om te bedenken wat je kunt ondernemen zonder geld. Café is te duur en mensen willen niet altijd naar het buurthuis, we proberen dan iets te doen met een thermoskan in een park.

Wie betaalt jullie?
We krijgen subsidie vanuit de gemeente. Projectgeld, dus misschien houdt het op. Het zou goed zijn als het ingebed wordt in de huizen van de wijk of reguliere jongerenprojecten.

De laatste gast is Mustafa Ayranci, voorzitter van HTiB.

Ayranci vertelt dat HTib de Turkse Arbeidersvereniging in Nederland is, opgericht in 1974 door eerste generatie gastarbeiders. De vereniging is een symbool geworden die staat voor de strijd voor gelijke rechten en de integratie met andere Amsterdammers. Sinds 1997 is HTib verbreed en zitten er bijvoorbeeld ook Marokkaanse-Amsterdammers en autochtone Amsterdammers in het bestuur. Eén van de oud-bestuursleden is politicus Tofik Dibi.

Onder Turkse Amsterdammers is er veel eenzaamheid. In 2014 kwam er een man op kantoor die had gezien dat oudere mannen op bankjes zitten, maar niet met elkaar praten. Sindsdien organiseren we ouderenavonden. 60% van de eerste generatie voelt zich eenzaam, en die durven dat niet uit te spreken. Armoede speelt gigantisch mee. We bieden ook een hulplijn aan voor mensen die eenzaam en hulpbehoevend zijn, bijvoorbeeld voor boodschappen of onder de douche gaan.

Ik vind dat het niet goed gaat met Amsterdam. De samenleving raakt verdeeld en armoede en racisme groeien. Daardoor wordt de eenzaamheid ook groter.

Jan: het beeld is dat bij Turkse Amsterdammers de familiebanden goed zitten, dat komt wel goed?

Nee, er is juist veel schaamte, dus je hoort het niet van elkaar. Maar dat wil niet zeggen dat het er niet is. Taboe en schaamte spelen een grote rol. Je zegt ook niet dat je kinderen iets niet doen of te weinig langskomen, de schaamte daarover is heel groot.

Het is voor ons soms lastig om projecten van de grond te krijgen, omdat de gemeente Amsterdam terughoudend is om ons subsidie te geven. Terwijl juist wij contacten en netwerken in de buurten hebben. Wij kennen daar iedereen en kunnen laagdrempelig een grote rol van betekenis spelen.

Dan is het nu tijd om met het publiek het gesprek aan te gaan. Veel mensen in het publiek blijken zich weleens eenzaam te voelen en maken zich ook zorgen over mensen in hun omgeving, zoals buren.

Het publiek vindt niet dat eenzaamheid je eigen schuld is. Het is eerder een vicieuze cirkel waarin je terecht komt. En: hoe ouder je wordt, hoe lastiger het kan zijn. Maar ook kinderen kunnen eenzaam zijn, vooral tijdens de puberteit. Eenzaamheid is moeilijk op te lossen en al helemaal niet met één oplossing. Er is maatwerk nodig, voor iedereen individueel. Maatjesprojecten schijnen wat dat betreft niet heel effectief te zijn, in ieder geval niet structureel.

Een medewerker van De Key vertelt over woonstarters en verborgen eenzaamheid onder hen, bijvoorbeeld door digitalisering. Hij denkt na om jongeren te koppelen aan ouderen en zo een win win situatie te creëren. Ook onder jongeren is eenzaamheid een groot taboe; door social media moet alles geweldig lijken.

Er is discussie in het publiek over de vraag of je als professional of als mens moet handelen, of dat daar niet veel verschil in zit. Het belangrijkste lijkt te zijn dat toegankelijk en laagdrempelig moet zijn.

Wat geven we de lijsttrekkers mee?

  1. Zorg voor plekken voor ontmoeting

Bijvoorbeeld door in iedere straat een paar m2 in te ruimen voor ontmoeting of een plek te creëren waar mensen binnen kunnen lopen.

  1. Eenzaamheid is niet snel opgelost

Begeleiding kost tijd, laat die er ook zijn. Ga niet uit van standaardtermijnen als ‘binnen 9 maanden moet u klaar zijn’.

  1. Verschuil je niet en verbind

Termen als eigen kracht en zelfredzaamheid suggereren dat mensen het zelf kunnen, terwijl dat lang niet zo is. Hou daar mee op. Tegelijkertijd gebeurt er veel moois in de stad: verbindt die initiatieven met elkaar.

Met deze gedachten in het achterhoofd wordt er door de aanwezigen nagepraat tijdens de netwerkborrel.

Deel dit bericht
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+