Verslag

Verslag Stadsgesprek Zeggenschap en eigenaarschap

Deel dit bericht
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+

21 november 2019, Buurtsalon Jeltje

Moderator Rindert de Groot heeft de aanwezigen allemaal van harte welkom bij dit laatste Stadsgesprek in 2019.

Vandaag is het thema ‘zeggenschap en eigenaarschap’. Amsterdammers laten zich steeds minder sturen door overheid en professionals uit het maatschappelijk middenveld. Door de participatiesamenleving vragen we ook meer zelfstandigheid van Amsterdammers; maar mondige bewoners willen ook steeds meer zelf de baas zijn. Centrale begrippen daarbij zijn eigenaarschap en zeggenschap.

Hoe betrekken we bewoners bij de bouwopgave die we hebben? En bij de invulling van wijkteams of het onderwijs? Wat verwachten we van Amsterdammers als we spreken over de participatiesamenleving? Maar ook: wie houdt de verantwoordelijkheid als ‘iedereen de baas is’? En hoe betrekken we Amsterdammers die minder makkelijk mee kunnen komen bij de samenleving?

Komend jaar organiseert Kennisnetwerk Amsterdam een serie Stadsgesprekken rondom eigenaarschap en zeggenschap in het Amsterdamse maatschappelijk middenveld. Binnen het onderwijs, zorg, welzijn, gemeente en wonen. Maar ook tussen deze domeinen. Wat zijn de dwarsverbanden? Wat kunnen we van elkaar leren?

Vandaag gaan we graag met u in gesprek om input hiervoor op te halen. Wat betekenen zeggenschap en eigenaarschap voor uw organisatie? En voor u persoonlijk? Waar loopt u tegenaan? Wat wilt u geagendeerd hebben? Mede op basis van de uitkomsten van vandaag, gaan we ons programma van komend jaar vormgeven.

Waar we ’t over hebben is heel erg breed. We moeten dat dus kaderen. Van doe-democratie, denk-democratie met burgerfora, participeren, medezeggenschap, participeren met persoonsgebondenbudget, om maar een paar termen te benoemen.

Om het onderwerp te duiden en te kaderen interview ik eerste Hettie Politiek, programmamanager democratisering bij de gemeente Amsterdam.

Hettie Politiek: “Het programma democratisering gaat niet over de 50 insprekers bij de gemeenteraad of het stelsel van stadsdelen. In de brief democratisering aan de gemeenteraad staan de begrippen zeggenschap en eigenaarschap centraal. Eigenaarschap voelt heel economisch, maar het geeft betrokkenheid weer. Eigenaar van een proces of je buurt bijvoorbeeld. Vanuit meer zeggenschap ontstaat meer eigenaarschap. Amsterdam zit in de fase dat topdown en bottomup elkaar tegenkomen. De commons beweging, coöperaties, de Verenigde Straten van Amsterdam, van alles en nog wat ontstaat van onderaf. Die beweging duwt tegen de centrale stad aan. De wethouder vindt ook dat dat moet, het moet vanuit de stad zelf komen. Je moet ruimte creëren om mensen zoveel mogelijk hun stem te laten horen, bijvoorbeeld met buurtbudgetten. We bouwen enerzijds aan een toolkit met instrumenten en best practices. Anderzijds bieden we als gemeente ook een kader om te toetsen hoe we ‘verenigde initiatieven’ moeten wegen. We proberen bijvoorbeeld via digitale Whatsapp groepen ook niet-betrokken-mensen te bereiken. Maar ook door in de buurt het gesprek te voeren, met mensen en organisaties. Het gaat natuurlijk om kennen en gekend worden. Ik vind het moeilijkste om een gemeenschappelijke taal te ontwikkelen. Voor de één is participatie ‘meedoen’ en voor de ander ‘gewoon zijn’. Er zit ook een spanning tussen de representatieve democratie en de participatieve democratie. Veel mensen in buurten willen meer zelf beslissen, maar we hebben ook het bestuurlijk stelsel met commissies en vaste procedures. Ergens zit een democratisch gat tussen hoe mensen lokaal over iets denken en hoe de gemeenteraad kaderstellend te werk gaat. Vanmiddag hoop ik met elkaar te doorvoelen wat het betekent voor je organisatie als je mensen meer zeggenschap en eigenaarschap geeft.”

De tweede spreker is Mara van Waveren van Lobby Lokaal. Mara: “Lobby Lokaal helpt burgers en kleine lokale initiatieven om hun weg te vinden bij de gemeente. Lobby zien wij als overkoepelende term voor inspraak, participatie en alle termen die we net hebben gehoord. Een goed voorbeeld is de vrouw die aangehouden werd omdat ze op straat plaste. Ze heeft dat voorval ingezet in actie om meer openbare toiletten voor vrouwen te krijgen. Dit onderwerp leende zich natuurlijk heel erg voor radio en TV. Maar ook de Maag-Lever-Darmstichting heeft zich bij haar aangesloten en wisten veel beter de ambtelijke weg.”

Hoe kun je initiatieven verbreden?

“Dat is het doel, maar best lastig. Ik ben wel bezig met een voorstel om bijvoorbeeld inspreken minder talig te maken, maar ook via audiovisuele mogelijkheden.”

Wat is lastiger: beleid wijzigen of geld lospeuteren?

“Eenmalig geld lospeuteren is best te doen; maar beleid wijzigen op de lange termijn heeft veel meer impact. In Amsterdam is een belangrijk punt dat de democratiseringsnota wel heel intellectueel opgeschreven was. De brief was ook heel erg gericht op wat mensen kunnen doen, in plaats van te kijken naar wat de gemeente zelf ook kan doen.”

Tijdens de thema-tafels wordt druk gesproken over vijf verschillende thema’s die ‘eigenaarschap en zeggenschap’ raken. Per tafel bestaat de opbrengst uit drie concrete punten als input voor het jaarprogramma in 2020:

Hoe kunnen bewoners meer zeggenschap en eigenaarschap voor elkaar krijgen?

Als je net begint met een initiatief, dan is inspreken en netwerken lastig, dat moet je leren.

Je zit ook aan tafel met mensen die veel weten en kennis hebben. En de gemeente wil ook vooral met ‘de ander’ aan tafel zitten. Hoe breng je dat bij elkaar?

Er zou een Cursus Moed Houden moeten komen, zowel voor bewoners als organisaties.

Elkaars taal leren spreken.

Hoe kunnen organisaties meer zeggenschap en eigenaarschap geven?

Eigenaarschap moeten we ook in onze organisaties ontwikkelen (niet meer: ‘we doen ’t nou eenmaal zo, we hebben dat beleid, etc.’)

Organisaties hebben een morele plicht om mensen mee te nemen, bijvoorbeeld ervaringsdeskundigen een plek en werk te geven.

Enerzijds bestaat de wens tot zeggenschap en eigenaarschap maar anderzijds bestaat ook de neiging tot consumentisme.

Hoe komen we van zeggenschap naar eigenaarschap?

Bij zeggenschap heb je rechten; eigenaarschap betekent ook plichten.

Vanuit eigenaarschap gedacht:

Interessant zijn woonconcepten, bijvoorbeeld voor ouderen, waar eigenaarschap centraal staat.

Hetzelfde geldt voor leefbaarheid, bijvoorbeeld via buurtziekenhuizen en gentrification.

Milieu en klimaat: welk eigenaarschap hebben we daar in?

Participatiewet: wat betekent dat voor eigenaarschap?

Hoe betrekken we ‘unusual suspects’?

Dat is de overgrote meerderheid. Mensen hebben ’t druk en snappen systemen niet.

Als we wel meer mensen willen betrekken, hoe maken we duidelijk wat mensen eraan hebben als ze meedoen?

Hoe zorgen we dat de stem van ongeorganiseerde groepen gehoord wordt, als er al luide georganiseerde groepen zijn?

Zorg voor genoeg neutrale locaties en intermediaire mensen om te verbinden.

Hoe voorkomen we botsingen met de representatieve democratie?

Participatie kan gekaapt worden door belangen, ook commercieel. Zorg voor gelijkwaardigheid.

Teleurstellingen kunnen ontstaan: leuk plan, maar je krijgt niet de middelen. Heldere kaders en die ook communiceren.

Een helder wegingskader is van belang, waarin ook de lange termijn een belangrijke factor is.

Aansluitend wordt nog gesproken over welke ruimte we weg durven te geven. Iemand merkt op dat meer eigenaarschap niet meer tegen te houden is. Die trein is in gang gezet, conservatieve krachten kunnen dat niet tegenhouden. Een ander gezichtspunt is dat de gemeenteraad wel het algemeen belang in de gaten moet houden, anders krijg je alleen deelbelangen. Tot slot wordt opgemerkt dat we ook veel meer gemeenschappelijks hebben dan je denkt; daar moeten we ook wel eens aan denken.

Welke partijen moeten meer meepraten bij Kennisnetwerk Amsterdam?

Het publiek zou meer divers kunnen zijn: mensen die lager opgeleid zijn en mensen met een andere culturele achtergrond bijvoorbeeld. Ook zou het MKB meer betrokken kunnen worden. Tot slot zouden bijeenkomst ook buiten de ring plaats moeten vinden. Witte groep, volgend jaar veel meer kleur erbij.

Jelle Houtsma van Kennisnetwerk Amsterdam vat de hoofdlijnen als volgt samen:

Zeggenschap en eigenaarschap moeten zijn van alle inwoners.

Dit moet ook aansprekend zijn voor alle inwoners.

Bovendien moeten ook de KNA bijeenkomsten aansprekend zijn voor alle inwoners van Amsterdam.

Moderator Rindert de Groot concludeert: er is ontzettend veel mogelijk, dus houd moed!

Tot slot bedankt Rindert de Groot alle aanwezigen voor hun inbreng en nodigt iedereen uit voor de borrel.

Deel dit bericht
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+